Dünyanın dört bir yanındaki toplumların İslamlaşmasının kayda değer özellikleri vardır. Genel itibarıyla İslam'ın ortaya çıkıp geliştiği Arap Yarımadası'ndan yayılışının temelde karayolları üzerinden gerçekleştiği belirtilir. Ancak Hint Okyanusu gibi suyolu bağlantılı olarak gelişme gösteren İslamlaşmanın kendine özgü yapılaşmaları söz konusudur. Bu çerçevede Malay Takımadaları'nın İslam'la tanışma tarihini doğru okumak, buradaki tedrici ve uzun yıllara yayılan dönüşümü kavramakla mümkündür.

Mehmet Özay "Malay Takımadaları'nda İslamlaşma Süreci Kuzey Sumatra" kitabında, tarihsel ve antropolojik açıdan Malay toplumlarının yaşadığı coğrafyada İslam'ın tedrici yayılışının izini sürüyor. Yazar, önce Müslümanların bölgeyle teması, İslamlaşmanın göstergelerinden hikayatlar, mezar taşları ve seyyahların anlatılarına dikkat çekiyor. El yazmalarını merkeze alan incelemelerin yanı sıra özellikle arkeoloji vasıtasıyla yapılacak çalışmaların bu alana dair bilinmeyenleri açığa çıkaracağını da vurguluyor. Sonra Arap nüfuzu, İran ve Hindistan etkisi teorilerini ana hatlarıyla anlatırken, bölgeyi daha iyi kavramamızı sağlayacak yeni görüşler sunuyor. Daha sonra Takımadalar'daki siyasi yapılarla bölgenin dış dünya ile irtibatını sağlayan deniz ticaretiyle İslamlaşmanın kökleşmesindeki kurumsal oluşumlara değiniyor. Ardından Açe'deki dinî kurumsallaşmada öne çıkan âlimlerin bölgeyi nasıl dönüştürdüğünü ortaya koyuyor.

Yazılı kaynaklar yanında çok sayıda yeni malzemeyi bir araya getiren "Malay Takımadaları'nda İslamlaşma Süreci Kuzey Sumatra", Açe'deki çok boyutlu İslamlaşmanın hikâyesi...