Ay Demir romanı Çarlık Rusyası boyunduruğu altındaki Türkleri özgürleştirmek isteyen Demir'in hikâyesini konu edinir. Turan idealiyle yola çıkan Demir oradaki Türklerle kardeşlik bağını yeniden kurmak onları aydınlatıp esaretten kurtarmak arzusunda barışçıl ve mistik bir doktordur. Çektiği sıkıntılara rağmen yılmayan bu idealist gencin mücadelesine adanmışlığın gölgesinde yaşanamayan ülküye feda edilen ulvi bir aşk da eşlik eder.
Çocukluğu hürriyetperver muhalif subaylar arasında geçen aydınlanma fikirleriyle yetiştirilen Müfide Ferit Tek'in Birinci Dünya Savaşı yıllarında eşiyle birlikte Sinop'ta sürgündeyken henüz yirmi beş yaşında yazdığı ilk romanıdır Ay Demir. Yazıldığı dönem büyük yankı uyandıran roman Meşrutiyet'in ilanından başlayarak Trablusgarp Balkan ve Birinci Dünya savaşlarının maddi ve manevi travmalarını kat eden milli benlik inşası çabasının en kritik on yılını kapsar.