Türkiye'de tek-parti rejiminin sona ermesi genellikle demokrasiye ya
da çok-partili hayata geçiş dönemi olarak adlandırılır. Cemil Koçak
"Türkiye'de İki Partili Siyâsî Sistemin Kuruluş Yılları (1945-1950)"
adlı kitap dizisinde yerleşik sayılan tarihsel kabulleri tartışmaya
açıyor ve bu adlandırmayı sorguluyor. Rejimin değişmesi fakat
dönüşememesi bu sürecin temel özelliğidir. İçinde yaşadığımız
siyâsî sistem ve bu sistemin kuruluş sürecinin yol açtığı sorunlar
bu dönemin de ürünüdür. Bu kapsamlı araştırma üzerinde hayli
tartışılan dönemi bütün boyutlarıyla ve derinlemesine yeniden ele
almayı öneriyor. Bunu önerirken yalnızca dış politika gelişmelerini ya
da iç siyâsî tartışmaları değil bunların aynı anda işlediği dinamik bir
analizi hesaba katıyor. Belgeler anılar dergiler gazeteler diplomatik
raporlar ile araştırmalar temelindeki tartışmalarla analiz çerçevesini
geniş bir ufka yerleştiriyor. Cemil Koçak Türkiye'de Millî Şef Dönemi
(1938-1945) adlı araştırmasının devamı niteliğindeki bu kitap dizisiyle
Türkiye siyâsî tarihinin tartışmalı dönemlerinden birinin en ayrıntılı ve
en kapsamlı panoramasını gözler önüne seriyor.

Dönüşüm tek parti döneminin sonuna yaklaşılırken çeşitli alanlarda
yaşanan kopuş devamlılık ve değişim süreçlerine odaklanıyor.
Dizinin bu dördüncü cildinde kronolojik sıranın dışına çıkılarak
ordu din laiklik hukuk ekonomi ve politika alanlarında tek- parti
döneminde yaşanan gelişmelerle bu gelişmelerin Demokrat Parti'nin
ilk iktidar döneminde aldığı biçimlerin toplu bir değerlendirilmesi
yapılıyor. Osmanlı hanedanı üyelerinin cumhuriyet rejimiyle ilişkileri
ve Abdülhamid'in mirasına dair tartışmalar da yine bu cildin önemli
parçalarından birini oluşturuyor.