Tanzimat'tan itibaren yangınlar, siyasi baskılar ve taassupla akamete uğrayan çabaların ardından kurulan Dârülfünun; Doğu ile Batı arasında sıkışan bir imparatorluğun modern üniversite kurma iradesine sahne oldu. Meşrutiyet'in hürriyet coşkusundan Balkan ve Cihan Harbi cephelerine, Mütareke'nin işgal karanlığından Cumhuriyet'in özerklik hamlelerine uzanan bu tecrübe, yalnızca bir mektebin değil, bir zihniyetin dönüşüm hikâyesidir.
Dönemin düşünce hayatının mühim ismi, kurumda müderrislik ve fakülte reisliği yapmış Mehmed Ali Aynî; kürsü tartışmalarından yabancı profesörlerin getirilmesine, ders programlarından idari buhranlara kadar Dârulfünun'un bu macerasını içeriden bir muhasebeyle kayda geçiriyor.