Asırların oluşrurduğu kültür birikiminin inkar edilmeye yahut da tanınamayacak şekilde değiştirilmeye başlandığı modernleşme devrinde en cezbedici ve geçer tavır; ıslah ve tanzim etmek fikridir. Osmanlı'yı acze düşüren ulemanın durumunu zihniyeti ve nitelikleri olduğuna göre bu acziyeti giderecek olan kaynak da ilmiye tarikinin ta kendisidir. Hayatı ıslahat fikrinin idare ettiği bu dönemde ulemanın asıl çehresi ilmiye üzerinden yerli kalarak modernleşmenin imkanlarını yoklayan Cevdet Paşa ile İbnülemin'in teşhis tahlil ve tenkitlerindendir.